Rajah Sunda – Wasunda

Foto: Blog Ikatan Petani Lembah Gunung. Lirik lagu rajah.

Dumasar ti Kamus Besar Bahasa Indonesia rajah nyaéta suratan (gambaran, tanda, jsb) nu dipaké jadi jimat (kanggé nolak penyakit jsb). Rajah gé kalebet kategori ti mantra. Bentenna, pami mantra mah jenis puisi nu isina samacem jampi-jampi atawa kecap-kecap nu maknana majis; eusina ngandung kutukan, atawa tantangan nu diarahkeun ka lawanna; runutan kecap-kecap nu teu jelas maknana, bisa diucapkeu  ku dukun atawa pawing pami aya kaperluan (Mustappa, 1995: 64).

Rajah Sunda leuwih dikenal ku seni “papantunan”, pantun nyaéta balada, atanapi syair nu sifatna epis. Seni papantunan rajah dibagi dua bagéan nyaéta Rajah Buubuka sareng Rajah Pamunah. Lamun ditinggal ti papantunan Sunda. Rajah émang can kapendak fungsi utuhna, sapertos nu dicarioskeun Ajip Rosidi di bukuna Bébér Layar, “nya éta sababna nu matak nepi ka kiwari ta acan aya nu mesék fungsi rajah, naon tali tumalina jeung kapercayaan karuhun urang, naon fungsi pantun dina hirup kumbuh Sunda buhun,” (1989 : 58). Tapi pami ninggal di sababaraha barisna aya kecap-kecap nu memang maksudna duá nu di jerona aya sababaraha hiji ciri kahirupan, aya panghormatan urang SUnda jaman baheula ka hiji kakuatan nu leuwih kuat.

Aya ogé nu gaduh pandangan yén Rajah Sunda nyaéta nu aya di Mamaos Cianjuran. Rajah Sunda (Mamaos Cianjuran) nyaéta doá kolot baheula nu ngagunakeun kacapi indung. Rajah ieu tér”eh sarua sareng kacapi suling. Nu ngabédakeunna nyaéta, lamun kacapi suling mah lolobana ngeunaan kadeudeuh atau hal nu diluar do’a. Lamun Mamaos ngan saukur cuplikan do’a Basa Sunda.

Aya dua bentuk rajah nu dikenal ku masyarakat umum di jaman kiwari, aya rajah nu bentukna lisan, nyaéta salah sahiji varian ti mantra, aya ogé nu bentukna tulisan atau nu disebut jimat nu aya di hiji wenda, kaén, atawa tato nu dianggap sakti sareng tiasa ngajaga si nu gaduhna, ogé dianggo kanggé antisipasi panyakit, obat jeung sajabana.

DAFTAR PUSTAKA

Rosidi, Ajip. (1989) . Beber layar. Jakarta : PT Giri Mukti Pasaka

Mustappa, Abdullah. (1995) .Kamus Sastra. Bandung: PT Granesia

Editor : Iman Setiawan